Błędy w świadectwach energetycznych — 4 prawdziwe przykłady i jak sprawdzić swoje

Świadectwo charakterystyki energetycznej wygląda jak urzędowy formularz, ale w środku jest obliczenie. Każda sprawność, każdy współczynnik i każda temperatura muszą wynikać z rozporządzenia w sprawie metodologii albo z danych o konkretnym budynku. Gdy wartości wpisuje się „z pamięci” albo kopiuje z poprzedniego zlecenia, wskaźnik EP z pierwszej strony przestaje opisywać Twoje mieszkanie.

Żeby pokazać, jak wygląda to w praktyce, sprawdziliśmy pozycja po pozycji cztery świadectwa wpisane do centralnego rejestru w sierpniu i wrześniu 2026 roku. Wszystkie sporządziła ta sama osoba: trzy dotyczą mieszkań w blokach, jedno — domu jednorodzinnego. W każdym znaleźliśmy od pięciu do sześciu błędów.

Który błąd w którym świadectwie

1. Sprawność kotła 110%, czyli więcej, niż dopuszcza tabela

W świadectwie domu z gazowym kotłem i ogrzewaniem podłogowym wpisano średnią sezonową sprawność wytwarzania ciepła 1,10. Rozporządzenie podaje dla kotła kondensacyjnego do 50 kW wartość 0,94, a najwyższa sprawność dla jakiegokolwiek kotła w tabeli — dużego, powyżej 120 kW — to 0,98. Tak samo zawyżono sprawność przygotowania ciepłej wody i regulacji ogrzewania.

Ministerstwo opisuje ten błąd w wykazie jako punkt 25: maksymalna sprawność z karty producenta przyjęta zamiast średniej sezonowej. Jako przykład podaje kocioł kondensacyjny ze sprawnością 1,06 zamiast około 0,94. W sprawdzonym świadectwie jest jeszcze wyżej.

Ile to zmienia? Po podstawieniu wartości z tabel — i to najkorzystniejszych, jakie rozporządzenie dopuszcza dla takiej instalacji — wskaźnik EP domu rośnie z 80,9 do około 103,8 kWh/(m²·rok), czyli o 28%. Kupujący dostałby dokument, według którego dom potrzebuje o ponad jedną piątą mniej energii, niż wynika z przepisów.

2. „Energia słoneczna” w domu bez kolektorów

W tabeli zużycia nośników energii dom D ma obok gazu „energię słoneczną”: 0,71 kWh/(m²·rok) dla ogrzewania i 0,29 dla ciepłej wody. W opisie instalacji nie ma jednak ani kolektorów słonecznych, ani fotowoltaiki. To typowe wartości energii pomocniczej, czyli prądu dla pomp i automatyki — w świadectwach mieszkań podobne pozycje opisano jako energię elektryczną.

Zmiana nazwy nośnika nie jest kosmetyczna. Energia słoneczna ma współczynnik nakładu w = 0, a prąd z sieci w = 2,5 — więc ta pozycja po prostu znika ze wskaźnika EP. Do tego dokument sam sobie przeczy: skoro część energii jest „słoneczna”, udział odnawialnych źródeł nie może wynosić 0,00%. W wykazie MRiT to punkt 7: zużycie nośników niespójne z opisem systemów technicznych.

3. Dane klimatyczne z miasta oddalonego o 100 km

Zapotrzebowanie na ciepło liczy się z miesięcznych temperatur i nasłonecznienia. Rozporządzenie każe brać je z najbliższej budynkowi stacji meteorologicznej — do wyboru jest 61 stacji w całej Polsce. W sprawdzonych świadectwach wyglądało to tak:

• dwa mieszkania leżą w miastach, które mają własną stację, a policzono je na danych ze stacji oddalonych o około 80 i 95 km,
• trzecie mieszkanie policzono dla stacji odległej o około 100 km, choć inna stacja leży około 30 km od budynku,
• dom — dla stacji odległej o blisko 60 km, choć inna jest o połowę bliżej.

We wszystkich czterech przypadkach wybrano stację w stolicy województwa. To wygodny skrót, ale inne temperatury i nasłonecznienie dają inne zapotrzebowanie na ogrzewanie — a więc inne EU, EK i EP.

4. Wymaganie, którego nie ma w przepisach

W tabeli przegród każdego z trzech mieszkań strop międzykondygnacyjny ma współczynnik U „uzyskany” 0,60 i taki sam „wymagany”. Warunki techniczne nie znają jednak wartości 0,60 dla stropów między kondygnacjami. Wymagają U ≤ 1,00, gdy różnica temperatur po obu stronach wynosi co najmniej 8 K, a przy mniejszej różnicy nie stawiają wymagań. Między dwoma ogrzewanymi mieszkaniami poprawny zapis to „bez wymagań”.

Wykaz MRiT wymienia wymagania niezgodne z warunkami technicznymi z dnia sporządzenia świadectwa (pkt 17), a tam, gdzie przepisy wymagań nie stawiają, każe wpisać „bez wymagań” (pkt 20). Ciekawsze jest co innego: ta sama wartość 0,60 jako „uzyskana” pojawia się w budynku z wielkiej płyty z lat 60., w bloku z lat 70. i w bloku z lat 80. Podobnie okna (1,20), sprawność regulacji ogrzewania (0,76) i komplet pustych zaleceń. Trzy budynki z trzech dekad i identyczne liczby — to wygląda na szablon, a nie na obliczenia dla konkretnego lokalu.

5. Mieszkanie bez klatki schodowej

Lista przegród we wszystkich trzech mieszkaniach jest taka sama: dwa stropy, dwa okna i ściana zewnętrzna. Nie ma ściany ani drzwi od klatki schodowej, choć w budynku mieszkalnym klatkę liczy się w temperaturze 8 °C, a pokój w 20 °C. Przez takie przegrody ucieka ciepło, a warunki techniczne stawiają ścianie oddzielającej mieszkanie od klatki wymaganie U ≤ 1,00. Pominięcie jej to dosłownie przykład z wykazu MRiT (pkt 19).

6. Łazienka policzona jak pokój

Dwa z trzech mieszkań policzono dla jednej temperatury: 20 °C. Warunki techniczne (§ 134 ust. 2) przewidują dla łazienki 24 °C, a ministerstwo podaje to jako przykład błędu: mieszkanie w 20 °C bez uwzględnienia łazienki (pkt 15 wykazu). W trzecim mieszkaniu i w domu jest już poprawny zapis „pokoje 20 °C, łazienka 24 °C”.

7. „Brak zaleceń” w każdym polu

Świadectwo ma pięć pól na zalecenia: dla przegród i dla systemów technicznych — przy planowanym ociepleniu i niezależnie od niego — oraz na inne uwagi. We wszystkich czterech dokumentach każde pole wypełniono tak samo: „Brak zaleceń”. Tymczasem objaśnienie wydrukowane na samym świadectwie mówi, że wypełnienie jest obowiązkowe, chyba że nie ma uzasadnionej możliwości poprawy w porównaniu z obowiązującymi wymaganiami. W tych samych dokumentach widać, że taka możliwość jest:

• okna w mieszkaniach mają U = 1,20 przy wymaganiu 0,90,
• sprawność regulacji 0,76 oznacza grzejniki bez zaworów termostatycznych,
• dom ma EP 80,9 przy wymaganiu 70 dla nowych budynków, a strop pod poddaszem U = 0,19 przy wymaganiu 0,15.

Przykład z liczbami: w mieszkaniu A montaż zaworów termostatycznych podnosi sprawność regulacji z 0,77 do 0,88 według tabeli 3 rozporządzenia, co obniża wskaźnik EP o około 8,5 kWh/(m²·rok). Za taką informację właściciel płaci — a w świadectwie jej nie ma. Brak zaleceń albo zalecenia nieadekwatne to ostatni, 30. punkt wykazu MRiT.

8. Konstrukcja „tradycyjna”, także z wielkiej płyty

W polu „Rodzaj konstrukcji budynku” wszystkie cztery świadectwa mają jedno słowo: „tradycyjna” — również mieszkanie w bloku z wielkiej płyty, czyli z prefabrykatów. Ministerstwo uznaje taki opis za niewystarczający, jeśli nie podaje materiałów ścian, konstrukcji stropów i dachu (pkt 16).

Do sprawdzenia: ciepło z sieci i przesył w starym bloku

Dwóch kwestii nie da się rozstrzygnąć bez danych o budynku i od dostawcy ciepła, ale warto je sprawdzić we własnym świadectwie:

• Współczynnik dla ciepła sieciowego. Wszystkie trzy mieszkania policzono jak ogrzewane z ciepłowni węglowej, ze współczynnikiem nakładu 1,30 z ogólnej tabeli. Tabela obowiązuje jednak tylko wtedy, gdy dostawca ciepła nie podaje własnej wartości dla swojej sieci — a te potrafią się mocno różnić. Ministerstwo podaje przykład sieci warszawskiej: 0,80 z tabeli i 0,56 według danych dostawcy (pkt 8 i 10 wykazu).
• Sprawność przesyłu ciepła. Przyjęto 0,96 — jak dla zaizolowanych przewodów w przestrzeni ogrzewanej. W blokach z lat 60.–80. węzeł cieplny stoi zwykle w nieogrzewanej piwnicy, a dla przewodów prowadzonych przez takie pomieszczenia tabela podaje 0,90 (zaizolowane) albo 0,80 (bez izolacji). Ministerstwo wymienia ten przypadek jako zawyżoną sprawność (pkt 24).

Lista kontrolna: sprawdź swoje świadectwo

Nie musisz znać rozporządzenia, żeby wyłapać większość opisanych błędów. Weź swoje świadectwo i przejdź przez osiem punktów:

Czy błędy w świadectwie mają dla Ciebie znaczenie?

• Wskaźniki ze świadectwa przekazujesz kupującemu albo najemcy i często podajesz w ogłoszeniu. Zaniżony EP daje fałszywy obraz kosztów energii, a zawyżony niepotrzebnie osłabia ofertę.
• Minister weryfikuje świadectwa z urzędu albo na wniosek — m.in. właściciela, zlecającego, nabywcy lub najemcy (art. 36 ust. 2 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków). Rażące i oczywiste błędy są podstawą wykreślenia autora z wykazu osób uprawnionych (art. 21 pkt 2).
• Zalecenia to jedyna część świadectwa, która mówi, co realnie obniży zużycie energii i wskaźnik EP. Przy „Brak zaleceń” płacisz za dokument bez tej informacji.

Jak liczymy świadectwa u nas

Nasze świadectwa powstają we własnym systemie obliczeniowym, który pilnuje dokładnie tych miejsc, w których pojawiły się opisane błędy:

• sprawności i współczynniki bierze z tabel rozporządzenia, z odwołaniem do konkretnej pozycji — sprawność kotła powyżej 1,00 blokuje wydanie świadectwa, dopóki audytor jej nie udokumentuje,
• blokuje świadectwo z pominiętą energią pomocniczą albo z nośnikiem odnawialnym przy zerowym udziale OZE,
• zgłasza audytorowi temperaturę 20 °C bez łazienki i przegrody opisane bez warstw i λ,
• dla ciepła z sieci szuka współczynnika publikowanego przez lokalnego dostawcę,
• z wyników obliczeń przygotowuje szkic konkretnych zaleceń, który audytor redaguje,
• pokazuje, jak wynik wypada na tle podobnych lokali z centralnego rejestru.

Świadectwo sporządza i podpisuje audytor z uprawnieniami — to on odpowiada za dokument, a system ma sprawić, że typowe skróty nie przejdą niezauważone. Co dokładnie zawiera cena, sprawdzisz w cenniku.