Przejdź do treści
Świadectwo Energetyczne 24
← Wróć do poradnika

Kiedy świadectwo energetyczne nie jest wymagane? 6 wyjątków z ustawy

Autor: mgr inż. Marcin Głód — audytor energetyczny, nr wpisu 40561 w wykazie MRiT · Opublikowano

W skrócie

Świadectwa nie wymaga sześć rodzajów budynków z art. 3 ust. 4 ustawy: zabytki, miejsca kultu, budynki przemysłowe i gospodarcze bez instalacji poza oświetleniem, mieszkalne przeznaczone do użytku do 4 miesięcy w roku, wolnostojące poniżej 50 m² i gospodarstwa rolne z EP do 50 kWh/(m²·rok). Nie wymagają go też darowizna, spadek i przekształcenie spółdzielczego prawa we własność, bo nie są sprzedażą ani najmem.

Kluczowe liczby i przepisy

Podstawa wyjątków
art. 3 ust. 4 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków (t.j. Dz.U. 2024 poz. 101)
Zwolnione budynki
zabytki, kult religijny, przemysłowe i gospodarcze bez instalacji, sezonowe, wolnostojące < 50 m², gospodarstwa rolne
Budynek sezonowy
mieszkalny, przeznaczony do użytkowania ≤ 4 miesiące w roku (pkt 4) — także przy najmie
Mały budynek
wolnostojący, powierzchnia użytkowa poniżej 50 m² (pkt 5)
Gospodarstwo rolne
EP nie wyższe niż 50 kWh/(m²·rok) (pkt 6)
Zabytek według MRiT
także budynek z gminnej lub wojewódzkiej ewidencji; strefa ochrony konserwatorskiej nie wystarcza
Bez świadectwa z innego powodu
darowizna, spadek, przekształcenie spółdzielczego prawa we własność — to nie sprzedaż ani najem (art. 3 ust. 1)

Świadectwo charakterystyki energetycznej nie jest wymagane w dwóch sytuacjach. Po pierwsze, gdy budynek mieści się w jednym z sześciu wyjątków z art. 3 ust. 4 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków: zabytek, miejsce kultu, budynek przemysłowy lub gospodarczy bez instalacji zużywających energię, budynek mieszkalny przeznaczony do użytkowania najwyżej 4 miesiące w roku, budynek wolnostojący poniżej 50 m² i gospodarstwo rolne z EP nie wyższym niż 50 kWh/(m²·rok). Po drugie, gdy nie dochodzi do sprzedaży ani najmu — dlatego darowizna, spadek i przekształcenie spółdzielczego prawa we własność odbywają się bez świadectwa.

6

wyjątków w art. 3 ust. 4

< 50 m²

budynek wolnostojący (pkt 5)

≤ 4 mies.

budynek mieszkalny w roku (pkt 4)

≤ 50

EP gospodarstwa rolnego, kWh/(m²·rok) (pkt 6)

Progi z art. 3 ust. 4 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków.

Kiedy obowiązek w ogóle powstaje

Żeby mówić o wyjątku, trzeba najpierw wiedzieć, co jest regułą. Art. 3 ust. 1 ustawy każe zapewnić świadectwo dla budynku lub części budynku (mieszkania, lokalu użytkowego), który jest:

  • zbywany na podstawie umowy sprzedaży,
  • zbywany na podstawie umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu,
  • wynajmowany.

Osobny obowiązek mają właściciele budynków, w których organy wymiaru sprawiedliwości, prokuratura lub organy administracji publicznej zajmują ponad 250 m² i obsługują interesantów (art. 3 ust. 2). Sześć wyjątków z ust. 4 zdejmuje oba te obowiązki — przy sprzedaży, przy najmie i w urzędzie.

Sześć wyjątków z art. 3 ust. 4 — tabela

Wyjątki dotyczą rodzaju budynku, a nie osoby właściciela ani ceny. Warunek musi być spełniony w chwili sprzedaży lub najmu.

WyjątekPrzepisWarunekPrzypadek graniczny
Zabytekart. 3 ust. 4 pkt 1budynek podlega ochronie na podstawie przepisów o ochronie zabytkówwedług MRiT także budynek z wojewódzkiej lub gminnej ewidencji zabytków; strefa ochrony konserwatorskiej i wpis obszarowy nie wystarczą
Miejsce kultuart. 3 ust. 4 pkt 2budynek używany jako miejsce kultu i do działalności religijnejkościół, kaplica, klasztor, cerkiew, zbór, synagoga, meczet, dom pogrzebowy — tak; przydrożna kapliczka nie jest budynkiem kultu
Budynek przemysłowy lub gospodarczy bez instalacjiart. 3 ust. 4 pkt 3brak instalacji zużywających energię, poza wbudowanym oświetleniemstodoła czy szopa z samym światłem — zwolniona; ten sam budynek z ogrzewaniem — już nie
Budynek mieszkalny sezonowyart. 3 ust. 4 pkt 4przeznaczony do użytkowania nie dłużej niż 4 miesiące w rokuliczy się przeznaczenie budynku; zwolnienie obejmuje także najem takiego budynku
Mały budynek wolnostojącyart. 3 ust. 4 pkt 5wolnostojący, powierzchnia użytkowa poniżej 50 m²segment bliźniaka i mieszkanie w bloku nie są budynkami wolnostojącymi — zwolnienie ich nie obejmuje
Gospodarstwo rolneart. 3 ust. 4 pkt 6EP nie wyższe niż 50 kWh/(m²·rok)żeby wykazać próg, trzeba znać EP — czyli mieć obliczenie charakterystyki

Zabytek: rejestr i ewidencja tak, strefa ochrony nie

Ustawa zwalnia budynek „podlegający ochronie na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami”. Ministerstwo Rozwoju i Technologii w wyjaśnieniach do ustawy czyta to szeroko: zwolnione są budynki objęte którąkolwiek formą ochrony z art. 7 ustawy o ochronie zabytków (np. wpisem do rejestru zabytków), a także budynki, które żadną z tych form nie są objęte, ale figurują w wojewódzkiej lub gminnej ewidencji zabytków.

Nie wystarczy natomiast, że budynek stoi w strefie ochrony konserwatorskiej albo na obszarze historycznego układu urbanistycznego wpisanego do rejestru. Według MRiT przedmiotem takiego wpisu obszarowego jest układ przestrzeni — ulice, działki, skala zabudowy — a nie każdy budynek z osobna, więc kamienica, która sama nie jest zabytkiem, potrzebuje świadectwa przy sprzedaży i najmie, nawet jeśli stoi na wpisanym starym mieście. Zanim powołasz się na wyjątek, sprawdź status konkretnego budynku: zapytaj w urzędzie gminy o gminną ewidencję zabytków albo u wojewódzkiego konserwatora zabytków o rejestr.

Miejsce kultu: kościół tak, przydrożna kapliczka nie

Przy ocenie, czy budynek jest „używany jako miejsce kultu i do działalności religijnej”, MRiT odsyła do kategorii obiektów budowlanych z załącznika do Prawa budowlanego: kościoły, kaplice, klasztory, cerkwie, zbory, synagogi, meczety, a także domy pogrzebowe i krematoria. Miejscem kultu jest miejsce, w którym wierni stale i systematycznie zbierają się na nabożeństwa. Przydrożne kapliczki, krzyże i inne znaki religijne do tej kategorii nie należą — choć i tak rzadko kiedy są przedmiotem sprzedaży czy najmu.

Budynek gospodarczy, garaż i miejsce postojowe

Budynek przemysłowy albo gospodarczy jest zwolniony tylko wtedy, gdy nie ma żadnych instalacji zużywających energię poza wbudowanym oświetleniem (pkt 3). Stodoła, szopa czy magazyn z samym światłem mieszczą się w wyjątku. Wystarczy jednak ogrzewanie — choćby elektryczne — żeby wyjątek przestał działać; wtedy zostaje już tylko sprawdzenie, czy budynek nie jest wolnostojący i mniejszy niż 50 m² (pkt 5).

Wolnostojący garaż o powierzchni użytkowej poniżej 50 m² jest zwolniony na podstawie pkt 5, bez względu na instalacje. Osobna sprawa to miejsce postojowe w hali garażowej bloku: według MRiT miejsce wyznaczone namalowaną linią nie jest „częścią budynku” w rozumieniu ustawy (art. 2 pkt 2 — zespół pomieszczeń przewidzianych do odrębnego użytkowania), więc świadectwa się dla niego nie sporządza. Ministerstwo zastrzega, że garaż wydzielony ścianami, z własnym wjazdem albo ogrzewany wymaga oceny indywidualnej.

Domek letniskowy: 4 miesiące albo 50 m²

Dla domków letniskowych liczą się dwa wyjątki. Pierwszy (pkt 4) obejmuje budynek mieszkalny przeznaczony do użytkowania nie dłużej niż 4 miesiące w roku. Przepis mówi o przeznaczeniu budynku, nie o tym, jak często właściciel z niego korzysta — całoroczny dom, w którym ktoś bywa tylko latem, tego warunku nie spełnia. MRiT potwierdza, że takie zwolnienie obejmuje także umowę najmu: wynajmując sezonowy domek, nie przekazujesz kopii świadectwa. Ten sam wyjątek działa przy nowym budynku sezonowym — świadectwa nie trzeba sporządzać po zakończeniu jego budowy.

Drugi wyjątek (pkt 5) obejmuje każdy budynek wolnostojący o powierzchni użytkowej poniżej 50 m² — także całoroczny i ogrzewany. Dom 48 m² stojący osobno na działce jest zwolniony; dom 52 m² już nie. Próg dotyczy powierzchni użytkowej, nie powierzchni zabudowy, i całego budynku, a nie wynajmowanej części. Mieszkanie 35 m² w bloku nie korzysta z tego wyjątku, bo blok nie jest budynkiem poniżej 50 m².

Gospodarstwo rolne z EP do 50

Szósty wyjątek dotyczy „gospodarstw rolnych o wskaźniku EP określającym roczne obliczeniowe zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną nie wyższym niż 50 kWh/(m²·rok)”. Ustawa nie rozwija tego pojęcia, a sam próg ma pułapkę: EP to wynik obliczenia charakterystyki energetycznej, więc żeby wykazać, że budynek mieści się poniżej 50, trzeba go najpierw policzyć. Jeśli budynek w gospodarstwie nie ma instalacji poza oświetleniem, prościej oprzeć się na wyjątku dla budynków gospodarczych (pkt 3) albo dla małych budynków wolnostojących (pkt 5).

Darowizna, spadek, przekształcenie — obowiązek nie powstaje

Zwolnienia z art. 3 ust. 4 dotyczą budynków. Znacznie częściej świadectwa nie trzeba z innego powodu: czynność, którą wykonujesz, nie jest sprzedażą ani najmem. MRiT ujmuje to wprost — przy umowach innych niż wymienione w ustawie świadectwa się nie sporządza, a dla istniejącego budynku lub lokalu potrzebne jest ono dopiero wtedy, gdy będzie przedmiotem sprzedaży albo najmu.

TAK

Sprzedaż domu, mieszkania lub lokalu

Świadectwo przekazuje się przy akcie notarialnym (art. 11 ust. 1 pkt 1).

TAK

Najem, także krótkoterminowy

Kopię albo wydruk przekazuje się przy zawarciu umowy (art. 11 ust. 1 pkt 2).

NIE

Darowizna

Umowa nieodpłatna, nie jest sprzedażą.

NIE

Spadek i dział spadku

Dziedziczenie nie jest umową sprzedaży ani najmu.

NIE

Przekształcenie spółdzielczego prawa we własność

Według MRiT to zmiana formy prawnej, nie żadna z umów z art. 3.

NIE

Ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa

MRiT: obowiązek przy tej umowie nie powstaje.

Świadectwo wymaga umowa sprzedaży i najmu (art. 3 ust. 1 i art. 11 ust. 1). Inne sposoby przejścia lub przekazania nieruchomości go nie wymagają.

Szczegóły i praktykę kancelarii opisujemy w osobnych artykułach: świadectwo przy darowiźnie, świadectwo a spadek i świadectwo mieszkania spółdzielczego. Przy przekształceniu MRiT odpowiada wprost, że spółdzielnia nie musi sporządzać świadectwa przy umowie przeniesienia własności lokalu na rzecz członka (art. 17¹⁴ ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych).

Nowy budynek: świadectwo do zawiadomienia o zakończeniu budowy

Od 28 kwietnia 2023 r. inwestor dołącza świadectwo do zawiadomienia o zakończeniu budowy albo do wniosku o pozwolenie na użytkowanie — to obowiązek z Prawa budowlanego, niezależny od sprzedaży i najmu. MRiT wskazuje, że wyłączone są z niego domy o powierzchni zabudowy do 70 m² budowane na własne potrzeby mieszkaniowe; budynki sezonowe do 4 miesięcy w roku również. Co trzeba dołączyć przy odbiorze, opisujemy w artykule odbiór domu — jakie dokumenty.

Zwolnienie dziś nie znaczy zwolnienie na zawsze

Obie drogi — wyjątek z art. 3 ust. 4 i czynność bez sprzedaży — działają tylko w chwili, w której się na nie powołujesz. Obdarowany, spadkobierca czy nowy właściciel mieszkania po przekształceniu będzie potrzebował świadectwa, gdy zdecyduje się lokal sprzedać albo wynająć. Domek poniżej 50 m² straci zwolnienie, jeśli rozbudowa podniesie jego powierzchnię użytkową do 50 m² lub więcej, a budynek gospodarczy — gdy pojawi się w nim ogrzewanie. Świadectwo sporządzone wcześniej jest ważne 10 lat (art. 14 ust. 1), chyba że roboty budowlano-instalacyjne zmieniły charakterystykę energetyczną budynku (art. 14 ust. 2).

Brak wyjątku ma konsekwencje: zbywca lub wynajmujący, który nie przekaże świadectwa, popełnia wykroczenie zagrożone grzywną — więcej w artykule kary za brak świadectwa. Swoją sytuację sprawdzisz w kreatorze „Czy potrzebuję świadectwa?”, a gdy wyjdzie, że dokument jest potrzebny, zamówisz go u nas online — gotowy w ciągu 24 h od skompletowania danych.

Gotowy zamówić świadectwo dla domu?

Cena 239 zł · gotowe w 24 h · realizacja w pełni online.

Zamów świadectwo energetyczne domu — 239 zł

Najczęstsze pytania

Nie. Wyjątek z art. 3 ust. 4 pkt 5 dotyczy budynku wolnostojącego o powierzchni użytkowej poniżej 50 m², a nie lokalu w większym budynku. Mieszkanie 35 m² w bloku albo kamienicy przy sprzedaży i najmie wymaga świadectwa.